Cùng dự và chủ trì Diễn đàn còn có Phó Thủ tướng Chính phủ Bùi Thanh Sơn; Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng; Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình.

Tham dự Diễn đàn có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương; đại diện cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, các hội, hiệp hội nghề nghiệp; các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nhà khoa học; các cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam và các tổ chức quốc tế.

Trình bày báo cáo dẫn đề tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: Kinh tế số và xã hội số không còn là lựa chọn mà là con đường tất yếu, động lực cốt lõi để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, trở thành quốc gia thu nhập cao trong những thập niên tới.

Theo Bộ trưởng, vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là số hóa các hoạt động cũ, mà phải kiến tạo không gian phát triển mới, để kinh tế số và xã hội số thực sự đóng góp mang tính quyết định cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Thực tế cho thấy, kinh tế số Việt Nam dù tăng nhanh về tỷ trọng GDP nhưng giá trị gia tăng nội địa còn thấp, phụ thuộc nhiều vào nền tảng xuyên biên giới; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị số còn hạn chế.

Vì vậy, giai đoạn tới cần những đổi mới mang tính đột phá. Trước hết, phải kiến tạo cấu trúc nền kinh tế số quốc gia, chuyển từ số hóa rời rạc từng ngành sang thiết kế lại toàn bộ nền kinh tế dựa trên các lớp hạ tầng số dùng chung như viễn thông, internet, dữ liệu, AI, nền tảng số. Nhà nước đóng vai trò kiến trúc sư trưởng, định hình cấu trúc để thị trường vận hành hiệu quả.

Bộ trưởng nhấn mạnh, bản chất của kinh tế số là tái cấu trúc toàn diện nền kinh tế, với dữ liệu là tư liệu sản xuất mới, hạ tầng số là phương tiện sản xuất mới, cùng khung thể chế mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, AI và an toàn, an ninh mạng. Kinh tế số không phải là một ngành riêng biệt mà là số hóa và tái cấu trúc mọi ngành, mọi lĩnh vực, dựa trên nền tảng công dân số và niềm tin số.

Cùng với đó, cần coi dữ liệu, AI và năng lực tính toán là năng lực sản xuất nền tảng của nền kinh tế số. Các nhà mạng viễn thông thế hệ mới không chỉ cung cấp kết nối mà phải trở thành xương sống của không gian số quốc gia, cung cấp trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, nền tảng số và bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Một định hướng quan trọng khác là chuyển từ chính phủ điện tử sang nhà nước điều hành dựa trên dữ liệu và mô hình dự báo, ứng dụng AI trong hoạch định, mô phỏng và đánh giá chính sách; quản lý theo rủi ro, giám sát diện rộng và thanh tra có trọng tâm.

Bên cạnh đó, cần phát triển thị trường số quốc gia lấy doanh nghiệp làm trung tâm, chuyển từ hỗ trợ chuyển đổi số sang tạo thị trường, tạo cầu và niềm tin cho doanh nghiệp số Việt Nam, từ đó hình thành các tập đoàn công nghệ có năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Các đại biểu tham dự Diễn đàn theo hình thức trực tuyến tại điểm cầu tỉnh Vĩnh Long

Về xã hội số, Bộ trưởng nhấn mạnh quan điểm lấy con người làm trung tâm, niềm tin số làm nền tảng. Chuyển đổi số cuối cùng là chuyển đổi con người, thông qua phổ cập kỹ năng số, tư duy số, đạo đức số; xây dựng văn hóa số Việt Nam nhân văn, an toàn, sáng tạo và có trách nhiệm. Xã hội số nhằm trao quyền nhiều hơn cho người dân trong tiếp cận thông tin, dịch vụ công, học tập suốt đời và tham gia quản lý xã hội.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, kinh tế số và xã hội số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là tái cấu trúc phát triển và tái định vị vai trò của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết tiếp tục đóng vai trò kiến trúc sư, đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và bao trùm trong kỷ nguyên số.

Diễn đàn Quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số là sự kiện thường niên nhằm tạo không gian đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy các sáng kiến đổi mới sáng tạo trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Thông qua Diễn đàn, các chủ thể từ khu vực công đến khu vực tư nhân, từ cơ quan hoạch định chính sách đến doanh nghiệp, nhà khoa học có điều kiện cùng trao đổi, kết nối và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế số, xã hội số gắn với yêu cầu thực tiễn của đất nước.

Diễn đàn Quốc gia phát triển Kinh tế số và xã hội số lần thứ III tập trung cung cấp bức tranh toàn cảnh về tình hình triển khai phát triển kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn 2021-2025; đồng thời chỉ ra những điểm sáng, điểm nghẽn, dư địa tăng trưởng cũng như không gian chính sách mới, làm cơ sở đề xuất các giải pháp đột phá cho giai đoạn sau.

Các đại biểu đã đánh giá tổng quan tình hình phát triển kinh tế số, xã hội số của Việt Nam giai đoạn 2021-2025; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, các mô hình thành công trong triển khai chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương và thảo luận chuyên sâu về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát triển kinh tế số và xã hội số.

Ông Nguyễn Quỳnh Thiện- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì tại điểm cầu tỉnh Vĩnh Long

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: baochinhphu.vn)

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao những nỗ lực, cố gắng và kết quả đạt được của các bộ, ngành, địa phương cũng như sự đồng lòng, ủng hộ, tham gia tích cực của người dân, doanh nghiệp đã có nhiều đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế số, xã hội số thời gian qua.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phải quán triệt quan điểm "Đảng lãnh đạo, Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, địa phương đi đầu, người dân hưởng ứng" trong xây dựng kinh tế số, xã hội số, công dân số; với tinh thần xã hội số là nền tảng, kinh tế số là động lực, người dân là trung tâm.

Song song đó, các chủ thể liên quan cần quán triệt, thực hiện "5 tiên phong", "5 có" và "5 không". Theo đó, "5 tiên phong" gồm tiên phong trong xây dựng thể chế, tiên phong trong phát triển công nghệ, tiên phong trong xây dựng hạ tầng số, tiên phong trong phát triển cơ sở dữ liệu, tiên phong trong thực hiện trách nhiệm xã hội.

Tinh thần "5 có" gồm: Có hạ tầng số hiện đại, đồng bộ, thông suốt; có dữ liệu "Đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất – liên thông - dùng chung"; có nguồn nhân lực số chất lượng cao và phổ cập kỹ năng số toàn dân; có nhiều doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam phát triển mạnh, hiệu quả; có môi trường số an toàn, văn minh, nhân văn, hiện đại.

Tinh thần "5 không" gồm: Không giấy tờ - không tiền mặt - không địa giới hành chính trong giao dịch; không giới hạn, không có điểm dừng trong phát triển; không tiêu cực, lãng phí, tham nhũng, lợi ích nhóm; không manh mún, cát cứ, khép kín trong vận hành; không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức đẩy mạnh phát triển xã hội số, kinh tế số, công dân số; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện các ngành, lĩnh vực, xây dựng xã hội số bao trùm, nhân văn.

Trong lĩnh vực công nghiệp, tập trung số hóa, tái cấu trúc các ngành, nhất là ngành nền tảng, mũi nhọn dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; sớm hình thành các tổ hợp công nghiệp kỹ thuật số quy mô lớn, tạo giá trị gia tăng và sức lan tỏa.

Về nông nghiệp, phát triển “Nông nghiệp công nghệ cao – Nông dân số – Nông thôn thông minh”; gắn xây dựng nông thôn mới với làng, xã kỹ thuật số; xây dựng sản phẩm nông nghiệp thương hiệu Việt Nam, tiêu chuẩn cao, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi xanh.

Trong lĩnh vực dịch vụ, thương mại, tập trung xây dựng hệ sinh thái dịch vụ số thông minh, hiện đại; lấy tài chính, logistics, du lịch làm mũi nhọn; kích cầu tiêu dùng số, phát triển thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt; triển khai hiệu quả chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam trên không gian số”.

Đẩy mạnh chuyển đổi số để tối ưu hóa các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục với sổ sức khỏe điện tử, học bạ điện tử; cải cách, cắt giảm thủ tục hành chính; xây dựng mạng lưới an sinh xã hội số minh bạch, hiệu quả, bảo đảm “không ai bị bỏ lại phía sau”; phát triển không gian văn hóa số, giữ gìn bản sắc, nâng cao đời sống tinh thần người dân. Trong lĩnh vực môi trường, tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển từ bị động sang chủ động, thích ứng.

Về hạ tầng và nhân lực số, khẩn trương hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, ngành, địa phương; triển khai các chương trình đào tạo đa dạng, gắn học với làm việc thực tế.

Thủ tướng cũng chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thiện, trình ban hành Chương trình phát triển kinh tế số, xã hội số giai đoạn 2026–2030 trong tháng 12/2025. Bộ Công an chủ trì xây dựng, trình ban hành Khung Kinh tế dữ liệu quốc gia và lộ trình triển khai, hoàn thành trong tháng 1/2026; triển khai các giải pháp thu hút nguồn vốn phát triển kinh tế số theo nguyên tắc lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư…

Tại Diễn đàn cũng diễn ra Lễ phát động Chương trình “Học từ làm việc thực tế” - sáng kiến mang tính hệ thống, dựa trên mô hình hợp tác ba nhà: nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp. Chương trình nhằm thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực kinh tế số cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm, góp phần giải quyết bài toán nhân lực chất lượng cao trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Ngọc Hân